لوامع الاشراق فی مکارم الاخلاق

100886

، محمدجعفر

، ‏‫۱۳۵۰ -‏

، کتاب‌فروش

ق‍دب‍ی‍گ‍ی‌

per

همه انواع مدارک--متون--كتابها--نسخه خطي

5-6328

Image/jpg

اخلاق اسلامی -- متون قدیمی تا قرن ۱۴ nli 167328 اخلاق اسلامی-- قرن ۱۰ق. فلسفه اسلامی -- قرن ‏‫۱۰ق.‏‬ nli 388741

انجام: ... فایّدهما بمزید التایید و الامتنان بحق عین الاعیان محمد سید ولد العدنان و آله و اخوانه من ذوی الاعیان یا منّان افتاده: ... و‌الارض و ما‌بینهما لاعبین و قال تعالی افحسبتم انما خلقناکم عبثا و انکم الینا لا‌ترجعون از پرتو اشعه این دو نیّر قدسی ... آغاز:

لوامع الاشراق فی علم اخلاق اخلاق جلالی

دوان‍ی‌ ، م‍ح‍م‍دب‍ن‌ اس‍ع‍د 55040 ، ‏‫۸۳۰ - ‏۹۰۸؟ق.‏‬

۳۰۴۵۹۶۷

برگ‌های ۶۲، ۶۶، ۹۸-۱۰۳، ۱۱۲-۱۶۳، ۱۷۳-۱۷۵، ۱۷۸، و ۱۷۹ نونویس است. تاریخ کتابت مربوط به اوراق نونویس است.

زبان: فارسی

در حاشیه تصحیح شده است. حواشی اوراق:

«لوامع الاشراق» یا «اخلاق جلالی»، نخستین و یکی از مهم‌ترین بازنویسی‌های «اخلاق ناصری» خواجه‌ نصیر‌الدین طوسی، و یا به قول دوانی (ترمیم) و (تتمیم) آن، با تفاوت‌هایی مبنایی است. خواجه نصیر در «اخلاق ناصری»، بیشتر به بسط حکمت عملی یونان با غلبه جنبه نظری توجه داشت؛ اما دوانی در «اخلاق جلالی» به تصریح خود، می‌کوشید تحریری اشراقی از اخلاق ناصری به‌دست دهد. با این حال در مجموع جنبه اخلاق شرعی کتاب دوانی، بر جنبه‌های اشراقی آن غلبه دارد. بدین‌ترتیب دوانی در «اخلاق جلالی»، کتاب «اخلاق ناصری» را با مباحث اخلاق شرعی و اسلامی به‌مدد استشهاد به آیات و روایات پیوند داد، و باتوجه به حکمت اشراق و مباحث اندرزنامه‌های کهـن ایرانـی بازنویسی کرد. بخش حکمت عملـیِ یونانی در «اخلاق جلالی»، به صورت بخشی حاشیه‌ای و بی‌اهمیت درآمد. دوانی، در این کتاب تصریح می‌کند به عنوان اهل فلسفه اعتقادی به فلسفه ندارد، و «اخلاق جلالی» را نه برای تجدید رسوم حکمت عملی، که برای تعطیل آن نوشته است. از نظر او در دورۀ اسلامی با وجود حکم شرعی، نیازی به مبنای عقل وجود ندارد. (دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۶، مقاله تهذیب الاخلاق) وی در این کتاب بخش‌هایی از «اخلاق ناصری»، مانند آئین میگساری، را حذف کرد، و بخش‌هایی مانند قسمت‌هایی از کتاب «سر الاسرار» ارسطو، در ترجمه وصایای ارسطو به اسکندر را به کتاب افزود. به نقل قول‌هایی از فارابی، ابن سینا، سهروردی، و غزالی استشهاد کرد. (دانشگاه ۳/ ۶۷۱ و الذریعه ۱۸/ ۳۵۹ ) دوانی «اخلاق جلالی» را برای نصرة‌الدین سلطان‌اوزون‌حسن بیک بهادر‌خان آق‌قویونلو (حک ۸۷۱- ۸۸۲ق)، و سلطان خلیل پسر او (حک ۸۸۲ – ۸۸۳ق) تالیف کرد. این کتاب همانند «اخلاق ناصری»، از سه بخش تهذیب اخلاق (در ده لمعه)، تدبیر منزل (در شش لمعه)، و سیاست مدن (در هفت لمعه) تشکیل شده است. با این تفاوت که عناوین آن به‌جای سه عنوان (مقاله) در «اخلاق ناصری»، سه عنوان (لامع) دارد، و هر (لامع) به (لمعه)‌هایی تقسیم شده است. با مطلعی در برخی مقدمات آغاز شده، و با مغربی در برخی لواحق، و خاتمه‌ای در دو سمت پایان یافته است. (الذریعه ۱۸/ ۳۵۹ و دانشگاه ۳/ ۶۷۱) تاریخ تالیف این کتاب با تردید بین دو تاریخ ۸۷۱ و ۸۷۹ق گزارش شده است. (کتابشناسی آثار جلال‌الدین دوانی ص۹۵) این کتاب برعکس ایران، در هند بسیار مورد‌توجه فارسی‌زبانان شبه قاره قرار گرفت، و در آنجا به عنوان یکی از مهم‌ترین منابع آموزش علم اخلاق درآمد. در اوایل حکومت انگلستان در شبه قاره، پیش از آنکه زبان انگلیسی جانشین فارسی شود، از مواد امتحانی استخدام کارمندان محلی بود. (دائرة المعارف بزرگ اسلامی، همان) «اخلاق جلالی» توسط مولوی امانت‌الله شیدا، با عنوان «جامع الاخلاق» به اردو ترجمه شد. ظهیر الحسن زیدی نیز این کتاب را به اردو ترجمه و شرح کرد. این هر دو ترجمه به چاپ رسیده است. همین‌طور «اخلاق جلالی» توسط تامپسن ( W.F.Thompson ) با عنوان «The Procticol Philossphy of the Mohomodon People» به زبان انگلیسی ترجمه شد، و در لندن به سال‌های ۱۸۹۰و ۱۸۹۳ و ۱۹۷۷م به‌چاپ رسید.(کتابشناسی آثار جلال‌الدین دوانی ص۹۵) در تطبیق با نسخه ش ۱۰۵۴۹-۵ در آغاز تا سطر ۷ صفحه ۱۵ آن نسخه افتادگی دارد.

شکل و سجع مهر: ممهور به مهر بیضی مالک نسخه با نشان «صل علی المصطفی» در پایان نسخه است. یادداشت های تملک: تملک مصطفی در پایان نسخه مشهود است.